İnsanlarda çevre bilincinin artmaya başlamasıyla birlikte, tüketiciler de çevre dostu ürünlere yönelmeye başladı. Bunun sonucu olarak bazı işletmeler, bazen yönetim politikaları gereği bazen tüketicinin taleplerine uyum göstermek için üretim süreçlerini, ürünlerini ve hizmetlerini sürdürülebilirlik çerçevesinde yeniden yapılandırma yolunu benimsedi. Bir işletme ya da üretim tesisini sürdürülebilirlik ilkeleri çerçevesinde yeniden yapılandırmak hem pahalı hem zaman alan bir süreçtir. Bu yüzden pek çok firma gerçek anlamda sürdürülebilir olmak yerine reklam araçları, halkla ilişkiler kampanyaları ve etiket sistemlerini kullanarak tüketiciyi kandırmak ve aslında öyle olmadıkları hâlde çevreci gibi görünmek yolunu tuttular. Bu kapsamda ortaya çıkan firma, ürün ya da hizmetin çevre dostu olduğunu iddia ya da ima eden, tüketiciyi yanıltmaya yönelik çeşitli uygulamalar yeşil badana olarak adlandırılır. İngilizce “greenwashing” olarak isimlendirilen terim, Türkçede , “yeşil badana”, “yeşile boyama”, “yeşil göz boyama”, “yeşil aklama” gibi karşılıklarla her gün daha fazla gündeme gelmeye başlamıştır. Tüketicinin çevresel duyarlılığını kullanan bu uygulamalar etik olmadığı gibi duruma göre tehlikeli ve zararlı da olabilirler.
S360, “Yeşil Badana” kitapçığında “Șirketlerin ve ürünlerin iletișim mecralarında yer alan, ispatlanmamıș, doğrulanmamıș, bağıntısız ve saptırılmıș sürdürülebilirlikle ilgili söylemler yeșil badana olarak adlandırılıyor. Sürdürülebilirlik popülerleștikçe yeșil badana ile karșılașma olasılığımız daha da artıyor. Yeșil badana karșımıza çok çeșitli mecralarda çıkıyor. Bazen bir ürün bazen bir reklam bazen de bir sosyal sorumluluk projesinin ta kendisi olarak” diyor ve yeşil badananın hangi suretlerle karşımıza çıkabileceğine dair 10 maddelik bir rehber sunuyor ve tüketiciyi uyanık olmaya davet ediyor:
Dikkati Başka Yöne Çekme
“Yeşil” olduğunu iddia eden bir ürün öncelikli olan konularında değil de; bambaşka bir konu üzerinden “yeşil” olduğunu söylüyorsa… Tedarik zincirinde çevresel ve/veya sosyal problemlere sahip olan; fakat paketi %100 geri dönüşümlü olduğu için “yeşil” olduğunu iddia eden bir ürün.
Kanıtsız Söylemler
Herhangi bir sertifika, eko etiket vb ile belgelenmemiş “yeşil” iddialarda bulunuyorsa… Üretim sürecinde sıfır karbon salınımı yapılmıştır. %100 geri dönüşümlü kağıt kullanılmıştır.
Aldatıcı İfadeler
Tamamlanmamış ve gerçek anlamıyla yanlış anlaşılmaya yol açabilen kelimeler kullanıyorsa… Doğal ürün. Arsenik, uranyum ve civa da doğal elementlerdir. Tüm “doğallar” yeşil değildir.
Aldatıcı Görseller
Gerçeği yansıtmayan, aldatmaya dayalı görsel kullanıyorsa… Fabrika bacalarından çıkan çiçekler, kocaman ağaçların yanlarına minik minik dikilen gökdelenler.
Teknik İfadeler
Anlamını ve doğruluğunu sadece bilim adamlarının bilebileceği teknik jargon kullanıyorsa… Ürünümüz şimdi %300 daha fazla oksijen içeriyor.
İçi Boş Söylemler
Bir iddia ortaya atılıyor ve doğruluğunu kanıtlayacak belge sunulmuyorsa… Rakiplerinin en iyisi, çevreci ürün, doğa dostu.
Yersiz İddialar
Kullanımı çeşitli düzenleme mekanizmalarıyla hâlihazırda yasak olan maddelerin kullanılmadığının altı çizilmiş ya da olağan şeyler bir pazarlama aracı gibi sunulmuşsa… Dioxane içermez. Tüm portakallarımız özenle seçilip el ile toplanmıştır.
Aklama Çalışmaları
Çevreye olan etkisi birincil öncelikli olan bir ürün ve/veya hizmetin, çevresel etkileri az gösterilmeye çalışılıyorsa hatta yararlıymış gibi gösteriliyorsa… Temiz kömür, yeşil uçuş, çevreci cip, ulaşım sektörünün karbon dengeleme kampanyaları (azaltma yerine).
Gereğinden Fazla Önem ve Abartı
Şirketler, KSS (Kurumsal Sosyal Sorumluluk) Projelerinin iletişimine, projenin yatırım maliyetinden fazla bütçe ayırıyorsa…
Yukarıda sıralananlar gibi uyarılar “Yeşil Badananın 7 Günahı” ya da “Yeşil Badanayı Tanımanın 10 Yolu” şeklinde 7-12 arası madde içeren rehberlerle farklı yollardan tüketici ile paylaşılıyor.
Koralp 